Wat zijn resources? En waarom ze de basis zijn van elk herstel

Je zenuwstelsel kan niet helen vanuit een constante staat van activatie. Het heeft een ankerpunt nodig. Iets om op terug te vallen. In Somatic Experiencing noemen we dat een resource, of in het Nederlands: een hulpbron.

Een resource is niet hetzelfde als een copingstrategie

Er is een onderscheid dat veel mensen missen en dat het verschil maakt in hoe je met stress omgaat.

Een copingstrategie is iets wat je doet om moeilijke gevoelens te vermijden of te dempen. Scrollen op je telefoon. Overwerken. Een glas wijn. Het werkt op korte termijn, maar het lost niets op. Het zenuwstelsel blijft geactiveerd onder de oppervlakte.

Een resource is iets anders. Het is een ankerpunt dat je zenuwstelsel helpt stabiliseren. Niet door de moeilijkheden uit de weg te gaan, maar door een tegenwicht te bieden. Een punt van veiligheid waarop je kunt terugvallen wanneer de activatie te groot wordt.

Een hulpbron ankert je. Een copingstrategie verdooft je.

Het verschil voelt je in je lichaam. Een resource geeft je iets. Een copingstrategie verlicht tijdelijk, maar heeft uiteindelijk negatieve gevolgen voor je lichaam. 

Wat is een hulpbron precies?

In Somatic Experiencing definiëren we een hulpbron (resource) als alles wat je zenuwstelsel helpt terug te keren naar een staat van regulatie. Dat kan heel concreet zijn en het is voor iedereen anders.

Een resource kan zijn:

• Een plek die zich veilig voelt, je eigen kamer, een plek in de natuur, de stoel waarin je altijd zit

• Een persoon bij wie je je kunt ontspannen, iemand wiens aanwezigheid je zenuwstelsel kalmeerde

• Een herinnering aan een moment van rust, veiligheid of verbinding

• Een lichamelijke sensatie, de warmte van de zon op je huid, voeten op de grond, een diepe ademhaling

• Een beweging, wandelen, langzaam fietsen, zwemmen

• Een zintuiglijke ervaring, muziek, geur, textuur

• Een huisdier zoals een kat of een hond.

Wat al deze dingen gemeen hebben: ze sturen een directe veiligheidssignaal naar het (autonome) zenuwstelsel. Niet via het denken, maar via het lichaam.

Waarom zijn resources zo belangrijk in SE?

In klassieke traumatherapie werd er lange tijd van uitgegaan dat je het moeilijke materiaal direct moest aanpakken. Trauma verwerken betekende: erin gaan, uitdiepen, opnieuw beleven.

SE werkt anders. Peter Levine (oprichter van Somatic Expereincing) ontdekte dat het zenuwstelsel niet heelt door constant in de activatie te blijven, maar door te bewegen tussen activatie en rust. Die beweging heet pendulatie.

En om te kunnen penduleren, heb je een ankerpunt nodig. Een plek om op terug te vallen. Dat is precies wat een resource biedt.

Glimmers als spontane resources

De psychotherapeut Deb Dana introduceerde de term 'glimmers'. Een glimmer is een micro-moment van ventrale vagale activering: een kleine flits van veiligheid, verbinding of schoonheid die je zenuwstelsel oppikt, vaak voordat je hoofd het bewust registreert.

Het licht dat door bomen valt. De geur van koffie in de ochtend. Een glimlach van iemand die je niet kent.

Glimmers zijn spontaan. Hulpbronnen zijn bewust. Maar een glimmer kan een hulpbron worden, als je leert hem te herkennen en er lang genoeg bij te blijven om het effect te voelen.

Dat is precies waarom het bijhouden van glimmers zo krachtig is: je traint je zenuwstelsel om veiligheid te herkennen, te registreren en te onthouden.

Mijn eigen hulpbronnen

Ik werk al jaren met mijn eigen lichaam en zenuwstelsel, naast mijn opleiding als Somatic Experiencing practitioner. En ik merkte dat theorie en praktijk niet altijd hetzelfde zijn.

Intellectueel wist ik wat hulpbronnen waren. Maar echt weten wat mijn hulpbronnen zijn, dat vergde tijd en aandacht.

Wat ik ontdekte: mijn meest betrouwbare hulpbronnen zijn bijna altijd simpel. Langzaam bewegen in de natuur. De aanwezigheid van mensen waar mijn systeem rustig van wordt. Stilte zonder agenda. Een zonsopgang.

Geen van die dingen is een techniek. Ze zijn gewoon ervaringen die mijn zenuwstelsel kent als veilig.

Jouw hulpbronnen zijn de ervaringen die je zenuwstelsel al kent als veilig. Je hoeft ze niet te leren. Je moet ze leren herkennen.

Hoe begin je met het bouwen van je hulpbronnenkaart?

In SE sessies bouwen we samen een hulpbronnenkaart op. We verkennen welke mensen, plekken, herinneringen, sensaties en bewegingen jouw zenuwstelsel stabiliseren.

Je kunt hier ook zelf mee beginnen. Een eenvoudige oefening:

De hulpbronverkenning (5 minuten)

Zit comfortabel. Neem even de tijd om je te settelen.

Stel jezelf dan de volgende vragen, rustig, zonder te forceren:

• Welke plek brengt je het meest tot rust?

• Welke persoon of welk dier voelt het meest veilig?

• Welke activiteit geeft je energie in plaats van dat ze energie kost?

• Is er een herinnering die zich veilig en warm aanvoelt?

• Welke lichamelijke sensatie voelt aangenaam of neutraal?

Schrijf de antwoorden op. Niet om ze te analyseren, maar om ze te onthouden. Dit zijn de bouwstenen van jouw hulpbronnenkaart.

En merk dan op: wanneer je aan één van deze dingen denkt, wat gebeurt er dan in je lichaam? Wordt je adem dieper? Ontspannen je schouders? Dat is je zenuwstelsel dat een veiligheidssignaal herkent.

Hulpbronnen zijn niet voor als het moeilijk is. Ze zijn voor altijd.

Een veelgemaakte vergissing: mensen denken dat hulpbronnen iets zijn voor crisismomenten. Voor als je je slecht voelt, overweldigd bent of in paniek bent.

Maar hulpbronnen werken veel beter als je ze regelmatig gebruikt, ook als het goed gaat. Elke keer dat je bewust bij een hulpbron stilstaat, versterk je de zenuwbaan die daarmee verbonden is. Je zenuwstelsel leert die toestand steeds makkelijker te bereiken.

Het is zoals een spier: Je traint hem niet alleen als je hem nodig hebt, je traint hem zodat hij er is als je hem nodig hebt.

Verder gaan?

In mijn Zenuwstelsel Gids vind je een volledig uitgewerkte hulpbron/resource verkenning, samen met een dagelijkse 30-seconden check-in en het Activeer · Reguleer · Bevrijd framework.

De gratis Zenuwstelselscan helpt je in kaart te brengen in welke toestand jouw zenuwstelsel zich nu bevindt, als beginpunt voor het resourcewerk.

En als je dieper wil werken, één op één, kun je een kennismakingsgesprek boeken voor een SE sessie.